Açık planlı evlerde alanları duvarla kapatmadan, ferahlığı ve ışığı koruyarak ayırmanın yollarını ceviz çıtalı bölmeler üzerinden anlatıyoruz.
Açık planlı evler ferahlık sunar, ama bir sorunu da beraberinde getirir: her şey iç içedir. Salon, yemek alanı, giriş ve çalışma köşesi tek bir büyük boşlukta birleşince, mekân bazen düzenlenmesi güç, tanımsız bir alana dönüşebilir. Buradaki asıl mesele, alanları ayırmak ama bunu yaparken evi tekrar küçük odalara bölmemek. İşte tam bu noktada cam ve ahşap bölmeler devreye giriyor.
Duvar örmek, bir alanı ayırmanın en kesin ama en katı yolu. Işığı keser, mekânı böler ve geri dönüşü zordur. Oysa çoğu zaman istediğimiz şey iki alanı tamamen koparmak değil; sadece aralarına görünür bir sınır çizmek. Bir bölme, tam da bunu yapıyor. Nereden nereye geçildiğini belli ediyor, ama iki tarafı da birbirinden haberdar bırakıyor.
Bu iş için en sevdiğimiz çözümlerden biri dikey çıtalı ahşap bölmeler. İnce ahşap çıtaların belirli aralıklarla dikey dizilmesiyle oluşan bu bölmeler, tam kapalı bir yüzey değil. Aralarındaki boşluklardan ışık ve hava geçiyor, karşı tarafın varlığı hissediliyor, ama yine de net bir ayrım oluşuyor. Yani hem böler hem de mekânı boğmaz. Cephenizden yürüdükçe çıtaların arası açılıp kapanıyormuş gibi görünür; bu hareket, sabit bir duvarın asla veremeyeceği bir canlılık katıyor.
Atölyemizde üzerinde çalıştığımız işlerden biri, salon ile giriş arasına konan ceviz dikey çıtalı bir bölme duvardı. Cevizin sıcak tonu, bölmenin sert bir sınır gibi değil, mekânın doğal bir parçası gibi durmasını sağladı. Çıtaların arasından süzülen ışık, gün boyunca değişen yumuşak gölgeler oluşturdu. Böyle bir bölme aynı zamanda bir odak noktası; sadece ayırmıyor, aynı zamanda mekâna karakter katıyor.
Cam ise ferahlığı korumanın bir başka yolu. Şeffaf ya da buzlu cam bölmeler, alanı fiziksel olarak ayırırken görsel bağı hiç koparmaz. Işığın bir alandan diğerine geçmesini istiyorsanız, özellikle penceresi az olan iç mekânlarda cam paha biçilmez. İnce ahşap veya metal çerçeveyle birleştirilen cam bölmeler hem hafif durur hem de sağlam bir çözüm sunar. Çıtalı ahşap ile camı birlikte kullanmak da mümkün; alt kısım kapalı, üst kısım cam ya da çıtalı olacak şekilde kurgulanan bölmeler hem mahremiyet hem ışık dengesini birlikte sağlıyor.
Bölme tasarlarken dikkat edilmesi gereken birkaç nokta var. Çıtaların arasındaki boşluk ne kadar açık olursa mekânlar o kadar bağlı kalır; boşluk daraldıkça ayrım güçlenir, ferahlık bir miktar azalır. Bu dengeyi ihtiyaca göre ayarlamak gerekiyor. Bölmenin tavana kadar mı çıkacağı, yoksa üstte bir boşluk mu bırakılacağı da sonucu belirliyor; tavana ulaşmayan bir bölme daha hafif, daha akışkan bir his verir.
Bölmenin sadece görsel bir eleman olması da gerekmiyor. Bir yüzü kitaplık, diğer yüzü dekoratif raf olarak kurgulanan bölmeler, hem ayırma hem depolama işini birlikte görür. Girişten gelenin kombinini asabileceği bir askı, ayakkabılık ya da anahtarlık işlevini de aynı bölmeye eklemek, tek bir parçayı çok yönlü hale getirir. Böylece bölme yer kaplayan bir sınır değil, çalışan bir mobilyaya dönüşür.
Malzeme uyumu da sonucu belirleyen bir nokta. Bölmenin ahşabını, mekândaki diğer ahşap parçalarla aynı tonda tutmak bütünlük sağlar; örneğin salonda ceviz bir ünite varsa bölmeyi de ceviz seçmek, iki alanı görünmez bir iple birbirine bağlar. Zeminle, kapı doğramalarıyla ve mevcut mobilyayla konuşan bir seçim, bölmenin sonradan eklenmiş değil, baştan planlanmış gibi durmasını sağlar.
Sonuçta cam ve ahşap bölmeler, açık planın sunduğu ferahlıktan vazgeçmeden düzen kurmanın en zarif yolu. Duvar gibi kesin bir ayrım yerine, ışığı ve havayı geçiren, iki alanı birbirine bağlı tutan yumuşak bir sınır çiziyorlar. Doğru ölçü ve doğru malzemeyle kurgulandığında, evinizi bölmeden düzenlemenin mümkün olduğunu göreceksiniz.